Blog Archives

2012 අප්‍රේල් 26 : වැඩිවන ගෝලීය උණුසුම හමුවේ සිදුවන නොසිතූ වෙනස්කම් | 10 Surprising Results of Global Warming.


ෆොසිල ඉන්ධන දහනය සහ වැඩිවන ජනගහනය හමුවේ ගෝලීය උෂ්ණත්‍වය කෙමෙන් කෙමෙන් ඉහළ යන බව මා කළින් ලිපියෙනුත් පැවසුවා… මේ වැඩිවන ගෝලීය උණුසුම නිසා අපේ ලෝකයේ බොහෝ වෙනස්කම් වෙමින් පවතිනවා. සමහරක් මිනිසාට සුභදායක මෙන් පෙනුනත් ඒ දේවල් දිගුකාලීනව අහිතකරයි: මිනිසාටත් අනෙත් සත්ත්‍වයින්ටත්…. බලන්න… ඔබත් මේ ගැන සිතා බැලුවද කියලා.

10. වැඩිවන ලැව්ගිණි

ඇවිළුණු ගිණි දැල් නිවෙන්නෙ නෑ ලේසියෙන්

ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය ස්වභාවික ලැව්ගිණිවලට ලක්වන රටක්. නිරන්තරයෙන්ම කොතැනක හෝ ලැව්ගින්නක් ගැන පුවතක් අසන්නට පුළුවන්. ඒ භූමි ප්‍රමාණය වැඩි වීම වගේම අධික වියලි බව නිසා. මෑත දශකයේදී ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ ලැව්ගිණි ප්‍රමාණය ඉහළ ගොස් තිබෙනවා. මේ නිසා අවට පරිසරය උණුසුම් වෙනවා සේම සිදුවන දේපල හානියද උපරිමයි. එක් අතකින් දැනට ඉතිරිව පවතින වනාන්තර විනාශ වෙන අතර අනෙක් පසින් උණුසුම වැඩි වීම, දහනයෙන් කාබන් ඩයොක්සයිඩි වැඩි වීම යන කරුණු නිසා ගෝලීය උණුසුම වැඩි වීමට උපකාරී වෙනවා. ගෝලීය උණුසුම වැඩි වීම නිසා ලැව්ගිණි වැඩි වෙනවා. මෙය චක්‍රයක් වශයෙන් ක්‍රියාත්මක වෙනවා.

09. නටබුන් වෙන නටබුන්.

නටබුන් වන නටබුන්

කල්ප කාලාන්තරයක් පුරාවට ලොව වටා තිබූ පෞරාණික වටිනාකමකින් යුත් විවිධාකාර නටබුන් විවිධ පරිසර තත්ත්‍වයනට ඔරොත්තු දෙමින් මෙතුවක් කල් පැවතුනා. නමුත් දැන් දැන් වැඩිවන ස්වභාවික විපත් නිසාත්, වායුගෝලයේ කාබන් ඩයොක්සයිඩ් වර්ෂා ජලයේ දිය වීම නිසා ඇතිවන අම්ල ගතිය වැඩි වීම නිසාත් ඒ නටබුන් ඉක්මනින් නටබුන් බවට පත් වෙන්නට පටන් අරගෙන තිබෙනවා. අම්ල වැසි ඇතිවෙන්නේ කාබන් ඩයොක්සයිඩ් ජලයේ දියවීම නිසාම නොවෙයි. රථවාහන දුම්වලින් පිටවන සල්ෆර් ඩයොක්සයිඩ් සහ නයිට්‍රජන් ඩයොක්සයිඩ් වර්ෂා ජලයේ දියවීම නිසා සල්ෆියුරික් අම්ලය සහ නයිට්‍රික් අම්ලය ද යම් ප්‍රමාණයක් නිපදවේ. මේ සියල්ල එකතු වී අම්ල වැසි ලෙස නටබුන් මතට පතිත වීමේදී ඒ නටබුන් ඛාදනය වී නටබුන් බවට පත්වේ (දිරා යයි.) මේ වෙනස වැඩි වශයෙන්ම දක්නට හැක්කේ කැල්සියම් කාබනේට් හෝ කිරිගරුඬ වලින් තැනූ එළිමහනේ ඇති පිළිම සහ ඇඹුම් වලය.

08. කඳු පන්තිවල වැඩීම.

යූරල් කඳු වැටිය උස ගිහින්...

සාමාන්‍ය ඇසට නොපෙනුනද, අයිස් තට්ටු වලින් වැසී ඇති කඳු පන්තිවල වැඩීමක් පසුගිය වසර සියය තුළදී දක්නට  ලැබී ඇත. අයිස් තට්ටු වලින් වැසී දැඩි පීඩනයකට හසු වී ඇති ගිරි ශිඛර ඒ අයිස් තට්ටු දියවී යාමේදී එම පීඩනයෙන් මිදීම නිසා පෘථිවියේ භූ තල අතර ක්‍රියාකාරීත්‍වයත් සමග කෙමෙන් කෙමෙන් ඉහළට එසවෙන බව සොයාගෙන ඇත. එමෙන්ම හිමාලය අඩවියේ ඇති අධික ජලවාශ්ප සාන්‍ද්‍රණය ඝණ වීම හේතුවෙන් ඒවායේ උසද ක්‍රමයෙන් වැඩි වන පව පෙනේ. මෙය සිදු වන්නේ කඳුමත හිම පතනය වැඩි වීම නිසාය. නමුත් ඉහත කී කරුණ වන්නේ කඳු පන්තිවල පාෂාණමය උස වැඩි වීමයි.

07. පණිවුඩ හුවමාරු සහ අනෙකුත් චන්‍ද්‍රිකාවල වේගය වැඩි වීම.

කාබන් ඩයොක්සයිඩ් නිසා චන්‍ද්‍රිකාවලටත් හෙමින් ගමනක් නෑ

කාබන් ඩයොක්සයිඩ් යමක් සිසිල් කරනවායැයි ඔබ මෙතෙක් අසා ඇත්ද ? කාබන් ඩයොක්සයිඩ් නිසා ඉහළ අහසේ වායු අණුවල ක්‍රියාකාරීත්‍වය වෙනස් වීම සිදු වේ. මෙය සිදු වන්නේ මෙසේය. වායුගෝලයේ පිටතම ස්ථරය ඉතා තුනී ස්ථරයකි. එසේ වුවද, වායු අණු චන්‍ද්‍රිකාවල ගැටී යම් ඝර්ෂණයක් ඇතිකරයි.මේ නිසා ඒවායේ වේගය අඩු වී කක්‍ෂ වලින් පිටතට ගමන් කරයි. මේ නිසා කළින් කලට ඉංජිනේරුවරුන් විසින් චන්‍ද්‍රිකාවල වේගය වැඩ් කර නැවත කක්‍ෂගත කරනු ලබයි. නමුත් වායුගෝලයේ කාබන් ඩයොක්සයිඩ් ප්‍රමාණය ඉහළ යයි. වායුගෝලයේ පහළ ස්ථරවල වූ කාබන් ඩයොක්සයිඩ් වායු අණු එකිනෙක ගැටීමේදී ශක්තිය තාපය වශයෙන් පිට වීමේදී අවකාශය උණුසුම් වේ. මේ නිසා ඉහළ වායු ගෝලය ප්‍රසාරණය වී වායු අණු ඈත් වේ. මෙසේ ඈත්වන වායු අණු අවට අවකාශය සිසිල් කරයි. වායු ගෝලයේ කාබන් ඩයොක්සයිඩ් ප්‍රමාණය වැඩි වනවිට මේ සිසිල්වීම වැඩි වී ඝර්ෂණය අඩු වේ. චන්‍ද්‍රිකා වේගයෙන් ගමන් කරයි.

06. වෙනස් වන්නෝ දිනන්නෝය.

පරිසරයට අනුවර්තනය වීම හෙවත් Environment එකට Adjust වීම

ගෝලීය උණුසුම වැඩි වන විට සිදුවන ප්‍රධානම දේ වසන්ත ඍතුව ඉක්මනින් උදා වීමයි. එනම් ගස් වල මල් හට ගැනීම, පළ හට ගැනීම ඉක්මන් වීමයි. සාමාන්‍ය රටාවකට හුරු වී ඇති සතුන් පැරණි ආකාරයටම ආහාර සොයා යෑමේදී සිදු වන්නේ කළින් මල පල හට ගැනීම නිසා ආහාර හිඟයකට මුහුණ පෑමට සිදු වීමයි. නමුත් නව කාලගුණ රටාවට හුරු වන සතුන් ස්වභාවික වරණයේදී ඉතිරි නොනැසී පවතී, මේ නිසා නව කාලගුණ රටාවට හුරු වන සතුන්ගේ ජාන ඇති පරම්පරාව ඉදිරියට රැකෙමින් පවතින අතර පැරණි තාලයට හැඩ ගැසුන පරම්පරාව වඳවී යයි.

05. හිම දියවීම

මිදුනු හිම දියවෙද්දි ගොඩක් රහස් එළියට එන්න පුළුවන්.

මිහිතලය උණුසුම් වීම නිසා සිදු වන්නේ ධ්‍රැවීය අයිස් දියවීම පමණක් යැයි කියා ඔබ සිතනවා නම් මෙන්න තවත් සිතන්න දෙයක්.  මේ ධ්‍රැවීය අයිස් තට්ටු යටින් ඇති මෘදු පස් ස්ථරයේ අධික කාබන් සංයෝග ප්‍රමාණයක් අඩංගුයි. මෙයට ඉංගිරිසියෙන් කියන්නේ Permafrost  කියායි. එනම් ස්ථිර වශයෙන්ම දිගු කාළයක් මිදීමකට ලක් වූ පස් ස්ථරයයි. ධ්‍රැවීය අයිස් දියවීමෙන් මේ ස්ථරය නිරාවරණය වෙනවා. මෙය දියවුනොත් පරිසරයට එකතු වන කාබන් ඩයොක්සයිඩ් සහ කාබන් සංයෝග ප්‍රමාණය අති විශාලයි. ඒ එක පැත්තක්. අනෙක් දේ වන්නේ පොළවේ අනෙක් ප්‍රදේශවල පවා ඉහළම ඇති සාමාන්‍ය පාෂාණ තට්ටුවට යටින් ඇති මෘදු පස් තට්ටුව දියවීම නිසා ඉහළම ඇති පස් තට්ටුව අවිධිමත් ලෙස හැකිලෙන්නට පටන් ගනී. මෙය පොළව මතුපිට ඇති ගොඩනැගිලි ගිලා බැසීම, මංමාවත් ගිලා බැසීම මෙන්ම ක්‍ෂණික ගිලා බැසීම් ආදිය ඇතිකිරීම සිදු කරයි. එසේම අයිස් යුගයේ ආදී ඈත යුගවල මියගිය මිනිසුන්/සතුන් ගේ සිරුරු මේ දියවීමේදී නිරාවරණය වන නිසා මේ ලෝකයෙන් තුරන් වී ගිය වසූරිය වැනි රෝගවල රෝග කාරක වෛරස නැවත සක්‍රීය වීමේ අවදානමක් ද ඇති වී ඇත.

04.  ධ්‍රැවීය විල් සිඳී යාම

විල් සිඳී යාම නිසා සිදුවන අහිතකර දෑ බොහෝයි.

උත්තරධ්‍රැවයේ පැවති විල් 125 ක් පසුගිය දශකය ඇතුලත සිඳී ගොස් ඇත්තේ නාන තටාකයක පතුලේ වූ ඇබයක් ගලවා දැමුවාක් මෙන් ජලය පොළවට උරා ගැනීමෙනි. මීට පෙර කරුණේ පැවසූ Permafrost ස්ථරය දියවී යාමේදී පසේ යටි ස්ථරය නිරාවරණය වී ජලය ඒ පස අතරින් ගලා ගොස් සිඳී යාමයි. මෙසේ විල් සිඳී යාමේදී ඒ හා බැඳුනු පරිසර පද්ධති සහ ජෛව පද්ධති සියල්ල අස්ථායී වී විනාශ වේ. මේ නිසා ධ්‍රැව ආසන්නයේ වූ ඉතා සාරවත් ජෛවීය පද්ධති බිඳ වැටේ. මෙය අහිතකර තත්ත්‍වයක්.

03. ආක්ටික් ධ්‍රැවයේ පිබිදීම.

පිබිදෙන ආක්ටික් ධ්‍රැවය

සාමාන්‍යයෙන් ආක්ටික් ධ්‍රැවය බොහෝ දුරට අයිස් තට්ටු වලින් වැසී පවතින කලාපයක්. නමුත් දැන් දැන් වැඩිවන ගෝලීය උණුසුම හමුවේ අයිස් දියවී යාම නිසා පස් තට්ටු මතු වීමට පටන් අරගෙන තිබෙනවා. මේ නිසා පසේ උණුසුම වැඩි වී සහ ජලයේ උණුසුම වැඩි වී නව පරිසර පද්ධති බිහි වීමට පටන් අරගෙන තිබෙනවා. මෙය එක අතකට සුභදායී දෙයක්. මක් නිසාද යත් පොළවේ වඩාත්ම පෝෂණය අතින් පොහොසත් මුහුදු ඇත්තේ ධ්‍රැවීය පෙදෙස් ආසන්නයේ. මේ නිසා  පෝෂණය අතින් සරු සාර වෙනවා. මසුන් වැඩිපුර ඇති වෙනවා. සාමාන්‍යයෙන් තල්මසුන් ආහාර සොයාගැනීම පිණිස සංක්‍රමණය වන්නේ ද මේ පෙදෙස් වලට. මෙහි වැඩෙන කුඩා ඉස්සන් වැනි මත්ස්‍ය විශේෂ වන Krill නම් සතුන් තල්මසුන්ගේ ප්‍රණීත ආහාරයක්.

02. කඳුවලට සංක්‍රමණය වන ආක්ටික් වාසී සතුන්.

කඳු නගින්නත් බෑ.. නොගිහිනුත් බෑ

පසුගිය ශතවර්ෂය පුරා සතුන්ගේ හැසිරීම සොයා බැලීමේදී විද්‍යාඥයන් දුටු දෙයක් වන්නේ ඒ සතුන් කඳු සහිත පෙදෙස් වලට සංක්‍රමණය වීමට රුචිකත්‍වයක් දක්වන බව. මෙයට ප්‍රධාන හේතු වී ඇත්තේ ජනාවාස වැඩි වීම සහ ගෝලීය උණුසුම් වීමයි. මේ අයුරින්ම ආක්ටික් පෙදෙස්වල ජීවත් වන සතුන් බොහොමයක් දැන් දැන් කඳු පෙදෙස් කරා සංක්‍රමණය වීමේ ප්‍රවණතාවක් දක්නට ලැබෙනවා ලු. හිම වලසුන්, හිම වෘකයන් සහ වෙනත් සතුන් මුහුදුබඩ පෙදෙස් වලින් ඈත් වන්නට පටන්ගෙන තිබෙන්නේ මේ හේතුව  නිසා බවයි ඔවුන් පවසන්නේ.

01. ආසාත්මිකතාවයන් ගේ අසාමාන්‍ය වැඩි වීම.

හා ච්... චිං....

පසුගිය දශකය පුරාවට බොහෝ දෙනෙකුගේ ආසාත්මිකතාවයන් ඉහළගොස් ඇතිබව සංඛ්‍යාලේඛණ වලින් සොයාගෙන තිබෙනවා. මෙම වැඩි වීමට පරිසර දූෂණය සහ වෙනස්වන ආහාර සහ ජීවන රටා බලපෑවද, පාරිසරික හේතු නිසා ඇතිවන ආසාත්මිකතාවයන්ට සම්පූර්ණයෙන් වගකිව යුත්තේ කාබන් ඩයොක්සයිඩ් වැඩි වීම සහ උෂ්ණත්‍වය වැඩි වීමයි. මේ කරුණු දෙක වැඩි වීමේදී වසන්ත ඍතුවේදී (Spring Season) ශාකවල මල් ඵල හට ගැනීම ඉක්මන් වනවා සේම හට ගන්නා මල් ඵල ප්‍රමාණය ද වැඩි වෙනවා. මේ නිසා වැඩිපුර පරාග වර්ග නිෂ්පාදනය වෙනවා. එලිමහනේ සිටීම නිසා ඇතිවන ආසාදන (Outdoor Allergies) වලට ප්‍රධාන හේතුව වන්නේ මේ පරාග සහ තණකොළ ආදී දේ. මෙසේ මේවා වැඩි වන්න වැඩි වන්න ආසාත්මිකතාවයන් ඇතිවනවා වැඩියි. වසන්ත සමයේ මුල්කාලයේ වැඩිපුර පරාග නිපදවීම සිදු වන විට ආසාත්මිකතාවයන් පවතින කාලපරිච්ඡේදය වැඩි වෙනවා.

වෙනස්වන කාබන් ඩයොක්සයිඩ් ප්‍රමාණය සහ වැඩිවන ගෝලීය උෂ්ණත්‍වය හමුවේ සිදුවන අසාමාන්‍ය වෙනස්කම් දහයක් තමයි මේ… සමහරවිට අපට මේවා නොදැනෙන්න පුළුවන්. නමුත් ඇත්ත නම් මේ කරුණු සමග ලෝකය වෙනස්වන බවයි. හොඳ පැත්තට වෙනස් වනවාද නරක පැත්ත වෙනස් වනවාද යන්න ඉදිරි කාලයේදී අපට බලාගන්න පුළුවන් වේවි.

2011 ජනවාරි 13 : අනාගත අභියෝගය : අනාගන්න එපා……..


අද ජනවාරි 13 : මූණූ පොතේ ලංකාවේ මිතුරු මිතුරියන්ගේ කංකෙඳිරිය වෙලා තියෙන්නේ දරාගන්න බැරි හීතල ගැන….

මම පිළිගන්නවා, ලංකාව වැනි ඝර්ම කලාපීය රටක උෂ්ණත්‍වය මෙසේ පහළ යාම අසාමාන්‍ය දෙයක්. එසේමයි, හැම දෙනාටම  මතක ඇති මීට මාස හයකට පමණ තිබුණ දරාගන්න බැරි රස්නය…. මේ ගැනත් බොහෝ දෙනා කෙඳිරි ගෑවා මට මතකයි. ඇත්ත තමයි, අධික සීතල වගේම අධික උණුසුමත් මිනිස් ශරීරයට දරාගන්න අමාරුයි. ඒත් සහරා කාන්තාරෙ වගේම උත්තර ධ්‍රැවයෙත් මිනිසුන් ජීවත් වෙනවා.  නමුත්, මේ සියල්ල දැන් කණපිට පෙරළෙමින් පවතිනවා. අමෙරිකා එක්සත් ජනපදයේ ප්‍රාන්ත 50 න් 49 කම කොහේ හෝ හිම මිදිලා, බ්‍රසීලයේ, ඕස්ට්‍රේලියාවේ, ලංකාවේ  ගංවතුර නිසා මිලියන ගණනක් අවතැන් වෙලා, යුරෝපයට උතුරු අමෙරිකාවට, නොසිතන තරම් හිම පතනයක් වාර්තා වෙලා, මධ්‍යම අමෙරිකානු ප්‍රදේශවල නියඟයක් උදාවෙලා…. ඒ මදිවාට යුරෝපයේ විශාලතම ගිණිකන්ද වන සිසිලියේ එට්නා ගිණිකන්දත් ලාවා පිටකරන්න පටන් අරන්….

විදාරණය වන ඉතාලියේ එට්නා ගිණි කන්ද

විදාරණය වන ඉතාලියේ එට්නා ගිණි කන්ද

මේ සියල්ල මා පෙර දිනයක සඳහන් කළා සේම සොබාදහම වියරු වැටීමෙන් සිදු වන අතුරු ප්‍රතිඵල… සොබා දහමේ සමතුලිතතාවය බිඳිලා. මිනිසා සොබාදහම විනාශකරන තරමට සොබා දහමත් මිනිසාව විකාශ කරන්න පටන් අරන්… මේ සීතල කාළය නිම වෙලා ඊලඟට රස්නේ කාලයක් ආයෙත් ඒවි.. එතකොට ධ්‍රැව වල ඇති හිම දියවෙලා මුහුදු මට්ටම ඉහළ යාවි… ලෝක ජනගහනයෙන් 2/3ක් ජීවත් වෙන්නේ මුහුදුබඩ ආශ්‍රිත ප්‍රදේශවල… එවිට නැවතත් අපේ ඇස් ඇරේවි….

හැමදාම ව්‍යසනයක් වුනාම අපි ඒ ගැන කතා කරනවා, ක්‍රියා කරනවා. නමුත් අනෙක් දවස්වල අපි පරිසරය විනාශ කිරීමේ කටයුත්තේ යෙදෙනවා. දැන් බලන්න මේ අවස්ථාවේ ඔබ අවට අනවශ්‍ය විදුලි උපකරණ කීයක් ක්‍රියා කරනවාද කියලා… එක් පුද්ගලයෙකුගේ මේ ක්‍රියාව මිනිසුන් මිලියනයක් විසින් සිදු කෙරෙන විට ඇතිවන බලපෑම අති විශාලයි… ඔබ අවට ඇති විදුලි උපකරණ ක්‍රියා කළත්, නොකළත්, විදුලි පරිපථයට සම්බන්ධනම් යම් විදුලිය ප්‍රමාණයක් වැය කරනවා. මේ නිසා විදුලි බලය අපතේ යෑමක් සිදු වනවා… මේ නිසා රටකට වැඩි වශයෙන් විදුලිය නිපදවන්න වෙනවා, එවිට රටේ විදුලි පරිභෝජනය සහ එය නිපදවීමට වැය කෙරෙන ශක්තිය ඉහළ යනවා. එය පරිසරයට දරා ගන්න බැහැ… මෙය චක්‍රයක් වශයෙන් ගමන් කරනවා…. එසේම වැඩි විදුලි පරිභෝජනයක් වන නිසා ඔබට වැඩිපුර මුදලක් විදුලිබල මණ්ඩලයට ගෙවන්න වෙනවා…නිකං සල්ලි අපරාදේ…

ඔබ අවට ඇති ක්‍රියාත්මක කර නොමැති විදුලි උපකරණවල පේනු ගලවා දැමීමෙන්, ඔබට සැළකියයුතු ප්‍රමාණයකින් විදුලිය ඉතිරි කර ගත හැකියි. එය ඔබටත්, රටටත්, ලෝකයටත් ඔබ කරන සේවයක්….මේ සුළු ක්‍රියාවෙන් ලෝකයට ඔබ යමක් ඉතිරිකර දෙන්න… ඔබ මිය ගියාට පසු ඔබේ දරුවන්ට ජීවත් වෙන්නට මේ ලෝකය ඉතිරිකරලා යන්න… මීට පෙර සිතුවේ නැත්නම් අද පටන් අරඹන්න…..

හිතන්න, ඔබ මේ විනාශ කරන්නේ ඔබේ දරුවන්ගේ අනාගතයයි….

%d bloggers like this: